گفتار درمانی و کار درمانی هر دو از شاخههای علم توانبخشی هستند، که هرچند رویکرد هر دو درمان، سلامت و افزایش کیفیت زندگی بیمار است اما در نحوه عملکرد و روشهای درمانی با هم فرق دارند، در برخی از افراد بیمار این درمانها به طور همزمان در قالب یک درمان کلی برای بازیابی تواناییها صورت میگیرد.
فرق گفتار درمانی و کار درمانی در حوزه عملی آنها مشخص میشود، گفتار درمانی بیشتر بر تواناییها و مهارتهای گفتاری و کلامی تمرکز دارد در حالی که کاردرمانی، مهارتهای حرکتی و جسمی را بهبود میدهد، بین این دو روش درمانی همپوشانیهایی وجود دارد، اما نحوه درمان هرکدام با هم متفاوت است.
گفتار درمانی چیست؟
گفتار درمانی، علمی است که به تقویت مهارتهای کلامی، زبانی و بلع افراد میپردازد، این درمان برای کسانی طراحی شده که به دلیل مشکلات ژنتیکی و مادرزادی یا در اثر حوادث و بیماریهای مختلف دچار آسیب جسمی یا مغزی شدهاند، به همین علت مهارتهای گفتاری آنها با اختلال و ناتوانی همراه شده است، هدف از این درمان بهبود و ارتقا تواناییهای گفتاری فرد است.
در گفتار درمانی، مشکلاتی مانند لکنت، تاخیر در رشد گفتاری، اختلالات زبانی و مشکلات بلع که برای بیمار به وجود آمده است مورد بررسی قرار میگیرد و سپس گفتاردرمانگر با توجه به علت و نشانههای ضعف در مهارت گفتاری، برای هر شخص تمرینات زبانی و درمانی ویژه تجویز میکند تا بتواند بهبودی و سلامت گفتاری خود را به دست بیاورد.
گفتار درمانی ممکن است در کنار کار درمانی برای بهبود سلامت بیمار از تمرینها و روشهای حرکتی و جسمی استفاده کنند، فرق گفتار درمانی و کاردرمانی در واقع در تفاوت تکنیکهای عملی به کار برده شده است، گفتار درمانگر بیشتر بر روی مهارتهای زبانی و کاردرمانگر بر روی مهارتهای حرکتی و جسمی کار میکنند.
کاردرمانی چیست؟
کار درمانی، یکی دیگر از علوم توانبخشی است که به تقویت مهارتها و تواناییهای حرکتی، جسمی و ذهنی فرد میپردازد، این درمان برای افرادی است که در اثر مشکلات ژنتیکی یا در بدو تولد و یا در اثر آسیبهای روحی و جسمی مثل تصادفات یا مشکلات عاطفی توانایی حرکتی آنها در یک یا چند اندام بدن دچار ضعف و مشکل شده است، هدف این درمان بهبود مهارتهای حرکتی فرد است.
در کار درمانی مشکلاتی مانند عدم توانایی در راه رفتن، دویدن و غذا خوردن و … مورد بررسی قرار میگیرند و سپس کار درمانگر با استفاده از تکنیکها و روشهای کاردرمانی، تمرینات حرکتی و ورزشهای مناسب را برای هر شخص تجویز میکند تا با استفاده از آنها توانایی و مهارتهای حرکتی و جسمی خود را بهبود دهد و به طور مستقل بتواند کارهای شخصی خود را انجام دهد.
کاردرمانی میتواند گفتاردرمانی را تحت پوشش قرار دهد، گاهی آسیبی که به
شخص وارد شده ممکن است علاوه بر ضعف در مهارتهای حرکتی و جسمی آن موجب کم توانی یا ناتوانی در صحبت کردن بیمار هم شده باشد، در این صورت با توجه به شناخت فرق گفتار درمانی و کاردرمانی در نوع عملکرد، لازم هست که هر دو درمان در کنار هم به بهبود و ارتقا تواناییهای بیمار کمک کنند.
فرق گفتار درمانی و کار درمانی چیست؟
با توجه به این که گفتاردرمانی و کاردرمانی در بسیاری از موارد همدیگر را همپوشانی میکنند اما تفاوتهای زیادی هم با هم دارند، مهمترین فرق گفتاردرمانی با کاردرمانی در تمرکز آنها بر تواناییها و مهارتهای متفاوت است، گفتار درمانی به طور ویژه بر توانایی کلامی، زبانی و بلع شخص تمرکز دارد اما کاردرمانی بر توانایی و مهارتهای حرکتی، جسمی و ذهنی شخص تمرکز دارد.
اگر کودکی به طور مادرزادی دچار تاخیر کلامی یا لکنت باشد گفتاردرمانگر با تمرینات روی صداسازی و آواهای شخص، زیر و بم صدا، حرکات دهان و فک و مشکلات ذهنی فرد به آن کمک میکند تا بتواند توانایی و مهارت کلامی و زبانی خود را بازیابد، برخی از افراد ممکن است که به دلیل نقص حرکتی در عضلات حلق دچار مشکل در بلع شوند، که این افراد نیز با گفتار درمانی بهبود پیدا میکنند.
در صورتی که فرد به هر دلیلی در تواناییهای حرکتی و جسمی دچار ناتوانی شده باشد، در این صورت کاردرمانی با تمرینات ورزشی و حرکات جسمی مختلف به فرد کمک میکند تا توانایی حرکتی خود را بازیابد و بتواند به طور مستقل و بدون نیاز به کمک دیگران فعالیتهای شخصی خود مثل راه رفتن، غذا خوردن، مسواک زدن و… انجام دهد.
گفتار درمانی و کاردرمانی بر روی چه مهارتهایی کار میکنند
فرق گفتاردرمانی و کاردرمانی در تمرکز این درمانها بر روی مهارتها و تواناییها اندامهای مختلف است، گفتار درمانی بر اختلالات ارتباطی، گفتاری و بلع تمرکز دارد و در بیشتر موارد برای کودکان به کار برده میشود، گفتار درمانی به بازیابی توانایی موارد زیر کمک میکند.
- رشد گفتاری و زبان که با تاخیر یا ناتوانی همراه است
- عوامل روانی و ذهنی تاثیر گذار بر روی گفتار
- اختلال در تلفظ کلمات و واژگان
- بلع و مهارتهای حرکتی دهان و حلق
- ضعف عضلات دهان
- زیر و بم بودن نامناسب صدا
- گرفتگی صدا بدون تاثیر عوامل محیطی
- اختلالات شنوایی
- شکاف لب و شکاف کام دهان
- لکنت زبان
- اختلالات تنفسی و مشکلات مختلف در نحوه نفس کشیدن
- صوت درمانی برای افرادی که صدای آنها دچار گرفتگی یا خشن شده است
- سایر مشکلات مربوط به گفتار، کلام، زبان، صدا و بلع
کاردرمانی بر اختلالات حرکتی، جسمی و ذهنی تمرکز دارد و برای درمان افراد در تمام سنین به کار برده میشود، از کودکان با نقص ژنتیکی که دچار ناتوانی یا کم توانی هستند تا افراد در سنین بالا که به دلیل حوادث مختلف دچار معلولیت یا ناتوانی شدهاند، کاردرمانی رویکرد جامعتر و گستردهتری نسبت به درمان دارد.
هدف کاردرمانی بازیابی تواناییهای جسمی و ذهنی بیمار است تا بتواند استقلال خود را برای انجام فعالیتهای شخصی به دست بیاورد، کاردرمانی به جای تمرکز بر حوزهای خاص بر روی استقلال فرد برای کل زندگی تمرکز دارد. فرق گفتاردرمانی و کاردرمانی در نحوه دقت و تمرکز بر روی تواناییها به شکل تخصصی یا کلی است، کار درمانی در موارد زیر به کار برده میشود.
- تاخیر رشد یا مشکلات رفتاری و حرکتی در کودکان
- ناتوانی در بازی کردن و برقراری ارتباط و مهارتهای اجتماعی
- مشکل در مهارتهای تحصیلی و شناختی
- ناتوانی در مهارتها و تواناییهای خود مراقبتی
- مهارتهای حرکتی درشت مثل راه رفتن و دویدن
- مهارتهای حرکتی ریز مثل گرفتن قاشق یا مداد در دست و نوشتن
- اختلال پردازش حسی مثل واکنشهای نادرست نسبت به احساسات مختلف
- اختلال در انجام سایر فعالیتهای خود مراقبتی مثل مسواک زدن و حمام رفتن
- اختلال در انجام تمام عملکردهای مستقل
- بررسی و ارزیابی محیط زندگی فرد بیمار و انجام سایر فعالیتهای مناسب جهت بهبود روند درمان
- آموزش تکنیکهای مراقبت به والدین
- آموزش استفاده از سایر تجهیزات و وسایل کمکی مثل ویلچر
با توجه به نوع عملکرد و تمرکز هر کدام از این درمانها میتوان فرق گفتاردرمانی و کاردرمانی را مورد بررسی و شناخت قرار داد.
چگونه گفتار درمانی و کار درمانی همدیگر را پوشش میدهند
همپوشانی بین گفتاردرمانی و کار درمانی به موقعیتی گفته میشود که فرد بیمار به یک درمان جامع که گفتاردرمانی و کاردرمانی را همزمان با هم شامل میشود، نیاز دارد، در این موقعیت گفتاردرمانگر و کاردرمانگر هر دو با همکاری هم به بررسی علل، نشانهها و نحوه درمان میپردازند تا به شخص آسیب دیده در جهت بهبود سلامت و کیفیت زندگی آن کمک کنند.
به طور مثال کودک اوتیسمی را تصور کنید که در تواناییها و مهارتهای حرکتی، جسمی، گفتاری، ذهنی و شناختی دچار مشکل است، برای درمان این کودک گفتاردرمانی و کاردرمانی هم دیگر را پوشش میدهند و یک برنامه کامل و جامع درمانی را به طور مشترک برای کودک تجویز میکنند تا همزمان سایر مهارتهای حرکتی و گفتاری آن بهبود پیدا کند.
گفتاردرمانی و کاردرمانی هر دو دانش و علمهای گستردهای هستند و جنبههای زیادی از زندگی افراد را در برمیگیرند، برای بررسی کلی فرق گفتار درمانی و کاردرمانی باید شناخت دقیق و کافی از نحوه درمان، عملکرد، روشها و تکنیکهای درمانی، اهداف و مقاصد هر کدام داشته باشید، این شناخت شما را در رسیدن به بهبودی و سلامت شخص بیمار یاری میکند.
در مرکز توانبخشی باران، با خدمات تخصصی کاردرمانی و گفتار درمانی، گام به گام به سوی بهبود و استقلال حرکتی و گفتاری حرکت کنید. همین امروز برای مشاوره رایگان تماس بگیرید!