فلج مغزی یا CP، یکی از شایعترین ناتوانیهای حرکتی در دوران کودکی است که به دلیل آسیب یا ناهنجاری در مغز زمانی که در حال تکامل است ایجاد میشود. این بیماری نوعی اختلال عصبی است که بر کنترل حرکت، وضعیت بدن و هماهنگی عضلات تأثیر میگذارد. با این حال آسیب اولیه مغز با گذشت زمان گسترش نمییابد و این امیدواری وجود دارد که با مداخلات توانبخشی به موقع و کامل و تحت نظر پزشکان متخصص، کودک بتواند رشد کند. در این مسیر پیچیده و طولانی، مراجعه به مراکز درمانی پیشرفته، شروع درمان در زمان مناسب، همراهی والدین و خانواده کودک، کلید اصلی موفقیت شناخته میشود.
کاردرمانگران مراکز توانبخشی با توجه به نوع، شدت و میزان آسیب مغزی برای هر فرد، درمان ویژهای را توصیه میکنند. بیشتر آسیبهای مغزی در دوران کودکی و زمانی که مغز در حال تکامل است رخ میدهند اما ممکن است که صدمات وارد شده به مغز بالغ نیز موجب فلج مغزی شود. مرکز درمان و توانبخشی فلج مغزی اراک از جمله مراکزی است که در زمینه بهبود و درمان بیماران دارای اختلالات عصبی و فلج مغزی توانسته بسیار موفق عمل کند و نتایج مثبت زیادی به دست بیاورد.
تعریف فلج مغزی (CP)
فلج مغزی گروهی از اختلالات حرکتی، وضعیتی و گاهی شناختی است که ناشی از آسیب به بخشهایی از مغز بروز میکند؛ این بخشهای مغز کنترل حرکت و هماهنگی را بر عهده دارند. این نوع اختلال به طور معمول قبل از تولد، در حین زایمان یا در نخستین ماهها و سالهای زندگی رخ میدهد. اما ممکن است در اثر آسیبهای فیزیکی و صدمات مختلف در بزرگسالی نیز اتفاق بیفتد. نکته مهم در تعریف CP، غیر پیشرونده بودن آسیب مغزی است؛ یعنی ضایعه اولیه گسترش نمییابد. عوارض این بیماری ممکن است تمام بدن یا نیمی از آن و یا بخش کوچکی را درگیر کند.
اختلال فلج مغزی در اثر متوقف شدن تکامل مغز یا در اثر آسیب به مغز و صدمه دیدن آن ایجاد میشود. هرچند دلیل اصلی این مشکل مشخص نیست اما در بیشتر موارد در اثر ضربه وارد شده به مغز، عدم خونرسانی به مغز در اثر سکته، نرسیدن اکسیژن به مغز کودک در هنگام زایمان، ناهنجاریهای ژنتیکی، بیماریهای خاص یا بروز التهاب در مغز در دوران جنینی و ایجاد عفونت است. در مرکز توانبخشی فلج مغزی اراک ابتدا آزمایشات و معاینات کامل کودک بررسی میشود و سپس با توجه به شرایط آن بهترین نوع درمان توصیه میگردد تا در کمترین زمان بهترین نتایج حاصل شود.
انواع فلج مغزی
فلج مغزی بر اساس نوع اختلال حرکتی به اشکال اصلی زیر طبقهبندی میشود که شناخت نوع اختلال توسط کاردرمانگران با تجربه در مراکز توانبخشی انجام میشود، در مرکز توانبخشی فلج مغزی اراک با توجه به نوع اختلال ایجاد شده برای هر کودک از درمان ویژهای بهره میبرند.
فلج مغزی اسپاستیک:
شایعترین نوع فلج مغزی (حدود ۸۰-۷۰٪ موارد) که با سفتی و انقباض غیرطبیعی عضلات مشخص میشود و حرکت را محدود میکند. این اختلال موجب ضعف عضلات، اسپاسم و تنگی عضلات و مشکل در حفظ تعادل بدن شوند.
فلج مغزی دیسکینتیک (آتتوئید):
مهمترین نشانه و مشخصه این نوع از فلج مغزی، حرکات غیرارادی، چرخشی و کنترل نشده در اندامها، صورت و تنه است. این اختلال میتواند تماس چشمی، صحبت کردن، نوشتن، خوردن و انجام فعالیتهای روزانه را با مشکل روبرو کند.
فلج مغزی آتاکسیک:
نوعی نادر (کمتر از ۵٪ موارد) که به دلیل آسیب به مخچه ایجاد شده و با مشکلات شدید در تعادل و هماهنگی حرکات همراه است. این اختلال باعث میشود که کودک در انجام فعالیتهای دقیق مثل نوشتن با مشکل مواجه شود.
فلج مغزی هیپوتونیک:
در این نوع از اختلال فلج مغزی، توان عضلانی به طور غیرطبیعی پایین است.
فلج مغزی ترکیبی:
در این نوع اختلال علائم بیش از یک نوع مشکل، عموماً ترکیب اسپاستیک و دیس کینتیک، مشاهده میشود.
همچنین، الگوی درگیری اندامها نیز توصیف میگردد:
همی پلژی: درگیری یک سمت بدن.
دی پلژی: درگیری پاها.
کوادری پلژی: درگیری دستها و پاها
دلایل فلج مغزی چیست؟
علت دقیق در برخی موارد نامشخص است، اما بیشترین عوامل ایجاد خطر در سه دوره مهم بروز میکنند. پزشکان مرکز کاردرمانی فلج مغزی اراک ابتدا دلیل فلج مغزی کودک را به طور دقیق بررسی میکنند و سپس توصیههای لازم را ارائه میدهند. در ادامه به برخی از این دلایل اشاره شده است:
قبل از تولد (شایعترین دوره):
عفونتهای مادر در بارداری، سکته مغزی جنین، ناهنجاریهای ژنتیکی در تکامل مغز و مشکلات جفت باعث فلج مغزی میشوند.
حین تولد:
زایمان زودرس (به ویژه قبل از ۲۸ هفته) و وزن بسیار کم کودک در هنگام تولد از مهمترین عوامل خطر هستند. کمبود اکسیژن در هنگام زایمان نیز میتواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد.
پس از تولد:
عفونتهای شدید نوزادی مانند مننژیت، ضربه شدید به سر، خونریزی مغزی و زردی شدید درمان نشده از عوامل بروز فلج مغزی هستند.
علائم فلج مغزی چیست؟
علائم بروز فلج مغزی در کودکان بسیار متنوع است و معمولاً در دو سال اول زندگی بروز میکنند. رایجترین نشانهها شامل مواردی است که در ادامه به آنها اشاره شده است. این علائم در مرکز توانبخشی اراک به طور کامل و توسط افراد متخصص مورد بررسی قرار میگیرد.
تأخیر در نقاط عطف رشدی:
ناتوانی در نگه داشتن سر تا ۳ ماهگی، عدم نشستن بدون کمک تا ۸ ماهگی، ناتوانی در راه رفتن تا ۱۸ ماهگی.
اختلالات حرکتی واضح:
سفتی یا شلی غیرعادی عضلات، راه رفتن روی پنجه پا، راه رفتن ناهماهنگ، تمایل به استفاده از یک سمت بدن.
مشکلات هماهنگی و تعادل
سایر علائم :
مشکلات بلع و آبریزش دهان، تأخیر در گفتار، تشنج، مشکلات بینایی یا شنوایی.
مشکلات کودکان با فلج مغزی
علاوه بر مشکلات حرکتی کودکان مبتلا به فلج مغزی یا cp این افراد ممکن است با طیف وسیعی از مشکلات دیگر نیز روبرو شوند که مدیریت بسیار مهم است و باید تحت نظر کاردرمانگران انجام شود، مرکز توانبخشی فلج مغزی اراک برای درمان و بهبود این اختلال از تمرینهای ورزشی و تکنیکهای ویژه درمانی استفاده میکند. در ادامه به برخی از این مشکلات اشاره شده است:
مشکلات ارتوپدی و اسکلتی:
سفتی مزمن عضلات میتواند منجر به کوتاهی عضلات و تاندونها، دررفتگی لگن، انحراف ستون فقرات ، تغییر شکل مفاصل و حتی پوکی استخوان شود. عدم تحرک کافی نیز خطر این عوارض را افزایش میدهد.
مشکلات تغذیه، بلع و رشد:
ضعف عضلات دهان و حلق میتواند باعث اختلال در بلع شود که خطر سوءتغذیه، کاهش رشد و آسپیراسیون (ورود غذا به ریه) را افزایش میدهد.
درد و خستگی مزمن ناشی از اسپاسم عضلانی:
تغییر شکل مفاصل یا وضعیتهای بدنی نادرست.
چالشهای ارتباطی، شناختی و یادگیری:
مشکلات گفتاری، بینایی، شنوایی و درجات مختلفی از ناتوانی ذهنی
سایر مشکلات شایع:
صرع، اختلالات خواب، یبوست و بیاختیاری ادرار.
اهمیت مراجعه به موقع به مراکز کاردرمانی
با توجه به پیچیدگی نیازهای کودک دارای فلج مغزی برای درمان و بهبود این کودکان لازم است که والدین خیلی سریع و با مشاهده علائم این اختلال به مراکز کاردرمانی مراجعه کنند تا با همکاری والدین و خانواده، کاردرمانگران مراکز توانبخشی، گفتار درمانگر، فیزیوتراپیست و سایر متخصصان حوزه روانشناسی و روانکاوی هرچه سریعتر در جهت بهبودی و کنترل وضعیت کودک اقدامات لازم و کامل انجام شود.
فلج مغزی اگرچه ممکن است به طور کامل درمان نشود اما میتوان با تشخیص به موقع، مداخله زودهنگام و پایبندی به یک برنامه توانبخشی تیمی و منسجم، مسیر رشد کودک را متحول ساخت. در این مسیر مراکز توانبخشی معتبر با کادر مجرب، حامی علمی و عملی خانوادهها هستند. مرکز کاردرمانی فلج مغزی اراک از جمله مراکز درمانی موفق در این مسیر است که توانسته علاوه بر کمک به حفظ استقلال کودکان در جهت بهبود مشکلات روحی و روانی این افراد در جامعه، نتایج مثبت زیادی به دست بیاورد.
هدف از کاردرمانی کودکان فلج مغزی
مهمترین هدف کاردرمانی کودکان دارای اختلالات عصبی و فلج مغزی ایجاد استقلال برای کودک است تا این افراد بتوانند به راحتی فعالیتهای روزمره خود را انجام دهند. کاردرمانگر با تقویت مهارتهای حرکتی ظریف و درشت، بهبود پردازش حسی، آموزش لباس پوشیدن و غذا خوردن، و آموزش نحوه کار با ابزارها (مانند اسپلینت، وسایل ارتباطی جایگزین) به کودک در حفظ استقلال برای انجام کارها کمک میکند.
علاوه بر آن گفتاردرمانگران برای بهبودی کودکان cp با انجام تمرینات خاص به تقویت عضلات دهان و صورت، نحوه صحیح بلع غذا و ارتقای مهارتهای ارتباطی (کلامی و غیرکلامی) کمک میکنند. فیزیوتراپیستها با به کارگیری تکنیکهای خاص بر بهبود مهارتهای حرکتی درشت مانند غلت زدن، نشستن، ایستادن و راه رفتن تمرکز دارند. مرکز توانبخشی فلج مغزی اراک علاوه بر بهره بردن از دانش متخصصان و کاردرمانگران آموزشهای لازم را به والدین و خانواده برای همراهی با کودکان میدهند.
مرکز توانبخشی فلج مغزی اراک با بهرهمندی از متخصصان مجرب، امکانات پیشرفته، خدمات یکپارچه و با تکیه بر سالها تجربه به عنوان یک مرکز درمانی مجهز و پیشرفته در حال فعالیت است. کاردرمانگران این مرکز توانبخشی بر روی بهبود عملکرد حرکتی درشت و ظریف، تقویت مهارتهای ارتباطی و تغذیهای، ارتقای استقلال فردی و یکپارچگی حسی تمرکز دارند. خدمات در محیطی مجهز و متناسب با نیازهای ویژه کودکان ارائه میشود تا در مسیر دستیابی به حداکثر توانمندیهای خود گام بردارند.
انتخاب مسیر صحیح در درمان فلج مغزی، تعیینکننده آینده و سطح استقلال کودک شماست. کلینیک توانبخشی باران در اراک با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته و تیم متخصص متشکل از کاردرمانگران و گفتاردرمانگران مجرب، محیطی علمی و آرام را برای شکوفایی پتانسیلهای فرزندتان فراهم کرده است. پیشنهاد میکنیم برای دریافت مشاوره تخصصی و تدوین برنامه درمانی اختصاصی، با کارشناسان ما در مرکز باران تماس بگیرید و گامی بلند به سوی بهبود کیفیت زندگی فرزندتان بردارید.